Ermenilerin kısa tarihi…


Edwin Nazarian | Tarih danışmanı
çeviren: Aris NALCI – 21 Ağustos 2015

Bugünkü Ermeniler iki kadim halkın karışımıdır: M.Ö. 10 ve 11’inci yüzyıllardan Urartu Krallığı ve bölgeye M.Ö. 8’inci yüzyılda bölgeye giren Hint-Avrupa kaviminin yerlileridirler. M.Ö. 95 – 55 yılları arasında kısa bir dönem hüküm süren Kral Büyük Dikran İmparatorluğu’nun sınırlarını Akdeniz ve Hazar Denizi arasına kadar genişletmiştir.

M.S. 301’de Ermenistan, Hıristiyanlığı resmi din kabul eden ilk millet olmuştur.

Kral Tigran

Ermenistan ilk olarak M.S. 387’de Romalılar ve Persler arasında bölüştürülmüştür. Ermeni alfabesi M.S. 405’te 36 harfli olarak (günümüzde 38 harf) keşfedilmiş ve İncil’in tercümesi yapılmıştır.

Haçlı seferleri sırasında Akdeniz sahilinde Küçük Asya’nın güneyinde Kilikya Ermeni Krallığı kurulmuştur. Krallık 1080 ve 1375 tarihleri arasında hüküm sürmüştür. Sonrasında önce Memluk Arapları sonrasında da Orta Asya’dan gelen Mongolların istilasına uğramıştır.

İtalyan ressam Juliano Zasso Hayk'ı savaşırken böyle resmetmiş
İtalyan ressam Juliano Zasso Hayk’ı savaşırken böyle resmetmiş

Millattan sonra ikinci milenyumun ikinci yarısında, Osmanlı Türkiyesi, İran ve Rusya tarihi Ermenistan’ı yönetmişlerdir. 19. yüzyılın sonunda Ermenistan’ın yaklaşık 4/5’i Osmanlı Türkiyesi, 1/5’i de Rusya himayesindedir. Küçük bir parça ise Pers diyarında (İran) bulunmaktadır.

Osmanlı İmparatorluğu’nun dağılma süreci Ermenilere büyük zulümlere sahne olmuştur.

Vartanants Savaşı Ermenilerin Perslere karşı Hıristiyanlıklarını korumak için verdiği mücadelenin simgesidir
Vartanants Savaşı Ermenilerin Perslere karşı Hıristiyanlıklarını korumak için verdiği mücadelenin simgesidir

Ermeniler bu dönemde imparatorluk içerisinde, yarı otonom bir şekide ağır vergilerle merkezi hükümete bağlı yaşıyorlardı. 1894-1896 yılları arasında Sultan II. Abdul Hamid yaklaşık 200.000 Ermeni’nin öldürüldüğü katliamlar gerçekleştirmiştir. 1915-1923 arasında ise ikinci ve doğrudan Ermenileri hedef gösteren soykırım, Jön Türk hükümeti tarafından uygulanmıştır.

Türk milliyetçiliği programı, Birinci Dünya Savaşı sırasında Ermeni azınlığı kendilerinin ulus yaratım sürecine bir tehdit olarak görmüştür. Türkiye’deki yaklaşık 2,1 milyon Ermeni’nin 1,5 milyonu yok edilmiş kalanı da Suriye çöllerine sürülmüştür. Ölüm yürüyüşü, o dönem Türkiye’nin müttefiki olan Kaiser Wilhelm II’nin Alman hükümeti tarafından yakından takip edilmiştir.

Soykırımdan hayatta kalanlar Amerika Birleşik Devletleri, Rusya ve Fransa dahil birçok ülkeye göç etmişlerdir. (40.000 ile 65.000 arasında Ermeni bugünkü Türkiye’de kalmışlardır, çoğunlukla İstanbul’da)

Bağımsız bir Ermenistan devleti ilk olarak Rusya Ermenistan’ında 1918’de kurulmuş ancak iki yıl yaşayabilmiştir. 1920’de Sovyetler Birliği’ne dahil olup 1991’de bağımsızlığını ilan edene kadar birlikte kalmıştır.

Bugün Ermenistan batıda Türkiye, kuzeyde Gürcistan, doğuda Azerbaycan ve güneyde İran arasındadır.

Küçük, denize kıyısı olmayan, 2 milyonluk bir ülke. Dünyaz üzerinde ise yaklaşık 7 milyon Ermeni yaşadığı tahmin ediliyor. Bu nüfusun 1 milyonu Amerika Birleşik Devletleri’nde.

Reklamlar

Bir Cevap Yazın

Aşağıya bilgilerinizi girin veya oturum açmak için bir simgeye tıklayın:

WordPress.com Logosu

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Twitter resmi

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Facebook fotoğrafı

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Google+ fotoğrafı

Google+ hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Connecting to %s