Kimilerine göre Van işgali kimilerine göre Van savunması


Van Kırallığı aynı zamanda Kars Krallığı diye de geçer. Vanant Krallığı olarak da isimlendiriliyor.

VAN SAVUNMASI
Van savunması ise 1915’te Ermenilerin CEvdet Paşa’ya karşı durmak için gerçekleştiridği savunma. Sovyet Ermeni Ansiklopedisinde yer alan bilgilere göre Van‘da ve çevre ilçelerden toplanan 70 bin kadar Ermeni zaten Nisan 1915 öncesinde kendi köylerine yapılan saldırılardan dolayı merkezde toplanmıştı. Van merkezde kurulan bir öz savunma birliği kendi yönetimini oluşturarak Van Cumhuriyetinin ilk temellerini attı.
Cevdet Paşa ilk olarak bölgede adı sayılır kişilerden Türk parlementosu üyesi Onnik Tertsakyan ve bölgenin tanınmış kişisi Nigoğos Mirayalyan’ı ve çevresindekileri öldürttü.
Bu cinayetlerle birlikte Van‘ın Aykestan ilçesinde toplanan Ermeni nüfusu bir öz savunma birliği oluşturarak kendini savunma kararı aldı. Bu öz savunma birliğinin başkanlığını Armenag Yegaryan yapmaktaydı. Diğer yönetim kurulu üyeleri Gaydzak Arakel (işhan bey), Pulğazaratslı Kevork bulunuyordu. Danışma kurulunda ise Aram Manukyan, Kapriel Semerciyan, Hrant Kaligyan ve P.B Terlemezyan bulunuyordu. Bu özsavunma birlikteleri kendi altında kadın kollarından, eğitim ve savunma alanlarında birçok komisyonlar oluşturdu.
Yegaryan Van Aykestan’da yaptığı konuşmada şunları söyledi: Van ilk kez değildir ki kendi birlikteliğini düşmana karşı sergileyecektir. Daha önce de gerekli olduğunda Van aynı şeyi yapmıştır. Bu ruh Vanlının içinde vardır. Şimdi de bu mücadeleyi birlikte vereceğiz, siyasi parti ayırmadan. İsteyerek savaşmayacağız. Ama bizi mecbur ettiler. İki yolumuz var. Ya zalimin önünde kafamızı eğip yok olmayı kabul edip onursuz bir şekilde öleceğiz. Ya da anlımız açık dışarı çıkıp bizden öncekiler gibi mücadele edeceğiz. (kaynak Gergizyan, Vaspuragani herosamardı, Vaspuragan Savunması, 1965, Beyrut sayfa 93)
Armenak Yegaryan’ın 1947’de Kahire’de yayınlanan anılarında Van savunmasının 3 Mayıs 1915’te tamamlandığını ve Rus ordularının bölgeye gelişini duyar Cevdet Paşa kontrolündeki güçlerin kaçmsı ile 6 Mayıs’ta Van Kalesi’nde Ermeni payrağı dalgalandığı yazmaktadır.
Daha önce Kars’ta Ermeni özgürlük hareketini organize eden Ermeni Devrimci Federasyonu üyesi Aram Manukyan da Van Cumhuriyeti’nde ilk kurulan yönetimde danışma kurulundaydı. Bazı kaynaklar Aram Manukyan’ın daha sonra Van Cumhuriyeti Başkanı olarak göstermektedirler. Ancak İngilzce kaynaklarda ARam Manukyan Batı Ermenistan Yönetimi Başkanı olarak geçmekte ve yönettiği bölümün Van’dan Trabzon’a uzanan bir hat içerisinde göstermektedir.
Ayşe Hür demiş ki: Rus birlikleri Ermenilerin kontrolündeki Van’a 18 Mayıs 1915 günü girdiler. Ruslar Aram Manukyan’ı Van Valisi olarak atadılar. (Manukyan 1918’de kısa ömürlü Ermenistan Demokratik Cumhuriyeti’nin ilk İçişleri Bakanı olacaktı.) Ardından katledilme sırası Müslüman ahaliye geldi. Frieda Spörri adlı bir misyoner şöyle anlatıyordu durumu: “Şehirde Türk evlerinin yağmalanmasına başlanmıştı ve bu biz misyonerlere acı veriyordu. Babamız, istasyonumuzdaki insanları bu haksızlıktan uzak tutmak için elinden geleni yapıyordu.” Spörri’ye göre, Ermeniler Türklere “ne Cenevre Konvansiyonu’na, ne de İsa’nın öğretisine göre” davranıyorlardı.
Aram Manukyan, Ermeni özgürlük hareketi içerisinde her zaman önemli yerlerde olmuştur. 1918’de kurulan ilk Ermenistan Cumhuriyeti öncesinde de 1917’de bölgedeki yönetim tarafından dikdatör ilan edilmiş ve sonra 1918’de cumhuriyet kurulunca İçişleri bakanı olarak ölümüne kadar (1919) bu görevi yürütmüştür.
Yazıda kayınak olarak Sovyet Ermenistan Ansiklopedisi bilgileri alınmıştır…
Fotoğraf kaynakları: http://www.firstworldwar.com/photos/trenches.htm
Reklamlar

Bir Cevap Yazın

Aşağıya bilgilerinizi girin veya oturum açmak için bir simgeye tıklayın:

WordPress.com Logosu

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Twitter resmi

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Facebook fotoğrafı

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Google+ fotoğrafı

Google+ hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Connecting to %s